14 điểm thay đổi cần biết trong Luật Bảo hiểm xã hội mới

Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024 (có hiệu lực từ 01/7/2025, áp dụng đầy đủ năm 2026) mang lại nhiều thay đổi quan trọng, nổi bật là giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu xuống 15 năm để hưởng lương hưu, bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội cho người cao tuổi, và thắt chặt quy định rút BHXH một lần. 

Dưới đây là tổng hợp 14 thay đổi quan trọng của Luật BHXH áp dụng từ năm 2026:

• Giảm số năm đóng BHXH tối thiểu: Giảm từ 20 năm xuống 15 năm để được hưởng lương hưu hàng tháng, tạo cơ hội cho người tham gia muộn hoặc gián đoạn.
• Bổ sung tầng Trợ cấp hưu trí xã hội: Người từ 75 tuổi trở lên (trước đây là 80) không có lương hưu sẽ được hưởng trợ cấp từ ngân sách.
• Thắt chặt quy định rút BHXH một lần: Hạn chế rút một lần đối với người tham gia sau ngày 01/7/2025 để đảm bảo quyền lợi hưu trí dài hạn.
• Bổ sung quyền lợi cho người không đủ điều kiện hưu trí: Người đủ tuổi hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH và chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội có thể chọn hưởng trợ cấp hàng tháng (trong thời gian chờ).
• Mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc: Bao gồm chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng lương.
• Tăng chuẩn nghèo khu vực nông thôn: Nâng mức chuẩn hộ nghèo lên 2.200.000 đồng/tháng từ 15/02/2026, làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện thấp nhất.
• Thay đổi căn cứ đóng BHXH tự nguyện: Mức đóng thấp nhất là \(22\% \times 2.200.000\) VNĐ, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.
• Nghỉ hưu theo lộ trình mới: Từ 01/01/2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện bình thường là 61 tuổi 6 tháng đối với nam và 57 tuổi đối với nữ.
• Tăng lương tối thiểu vùng: Áp dụng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP, tăng căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
• Bổ sung quyền lợi thai sản: Lao động nữ đóng BHXH tự nguyện được hỗ trợ 10 triệu đồng/thai khi sinh con (nếu đủ điều kiện).
• Quy định rõ về BHXH điện tử: Hồ sơ, thủ tục giải quyết BHXH được số hóa và thực hiện qua giao dịch điện tử.
• Bổ sung bảo hiểm tai nạn lao động: Mở rộng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp cho người lao động có giao kết hợp đồng dưới 1 tháng.
• Quy định chuyển tiền nợ BHXH: Doanh nghiệp phá sản có quy trình chặt chẽ hơn để hoàn trả nợ BHXH cho người lao động.
• Quản lý thông tin BHXH tập trung: Kết nối dữ liệu cơ quan Thuế, Đăng ký kinh doanh và BHXH để kiểm soát tình trạng đóng bảo hiểm.

Các chính sách trên được cập nhật theo thông tin về Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025 và các văn bản hướng dẫn áp dụng cho năm 2026.